Türkiye, 2053 net sıfır emisyon hedefleri ve COP31 hazırlıkları kapsamında iklim politikalarını güçlendirmeye çalışırken, ulaşım sektöründen kaynaklanan karbon emisyonları kritik bir risk alanı olarak öne çıkıyor. ODTÜ’lü araştırmacılar tarafından hazırlanan yeni çalışma, ulaşım kaynaklı emisyonların azaltılması konusunda mevcut politikaların daha kapsamlı dönüşümlerle desteklenmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Araştırmaya göre ulaşım sektörü, Türkiye’nin toplam sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 25’inden sorumlu bulunuyor ve enerji sektöründen sonra en yüksek emisyon üreten ikinci alan konumunda yer alıyor. Hızlı kentleşme, artan özel araç sahipliği ve karayolu ağırlıklı ulaşım modeli ise emisyonların yükselmesinde belirleyici faktörler arasında gösteriliyor.

Çalışmada, ekonomik büyüme ve gelir seviyelerindeki artışla birlikte özel araç kullanımının hızla yükseldiğine dikkat çekilirken, toplu taşımanın konfor, güvenlik ve erişilebilirlik açısından yeterli görülmemesinin bu eğilimi güçlendirdiği belirtiliyor. Uzmanlara göre bu durum şehirlerde ulaşım kaynaklı emisyonları artıran bir kısır döngü oluşturuyor.

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de elektrikli araçların tek başına çözüm olarak görülmemesi oldu. Araştırmacılar, düşük karbonlu ulaşım için yalnızca araç teknolojilerinin değişmesinin yeterli olmayacağını; toplu taşımanın güçlendirilmesi, yaya ve bisiklet odaklı ulaşımın yaygınlaştırılması ve şehirlerin yerel koşullarına uygun politikalar geliştirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Çalışmada ayrıca Türkiye’nin uzun yıllardır karayolu merkezli ulaşım politikaları izlediği, bu nedenle demiryolu ve denizyolu gibi daha düşük karbonlu alternatiflerin yeterince gelişemediği ifade ediliyor. Özellikle yük taşımacılığında karayolundan demiryolu ve denizyoluna geçişin emisyon azaltımı açısından önemli potansiyel taşıdığı belirtiliyor.

Araştırmacılar, ulaşımda dönüşümün önündeki engellerin yalnızca altyapı eksikliğiyle sınırlı olmadığını da ortaya koyuyor. Veri toplama sistemlerindeki yetersizlikler, kurumlar arası koordinasyon sorunları ve ölçülebilir hedeflerin eksikliği, düşük karbonlu ulaşım politikalarının uygulanmasını zorlaştıran başlıca unsurlar arasında yer alıyor.